Kekemelik nedir?
Kekemelik; konuşmanın akışında istem dışı ses, hece veya sözcük tekrarları, sesleri uzatma ve “blok” adı verilen takılmalarla kendini gösteren bir akıcılık bozukluğudur. Zaman zaman göz kırpma, baş hareketi, nefesin tutulması gibi çabalama davranışları da tabloya eşlik edebilir. Kekemelik bir zekâ ya da kişilik sorunu değildir; nörolojik, genetik ve gelişimsel etkenlerin bir arada rol oynadığı çok faktörlü bir durumdur.
Konuşma akıcılığı herkeste zaman zaman bozulur. Önemli olan; takılmaların sıklığı, türü, süresi, çocuğun ya da yetişkinin bu duruma verdiği tepki ve iletişimi ne ölçüde etkilediğidir.
Belirtiler nelerdir?
- Ses ve hece tekrarları: “b-b-ben”, “ka-ka-kapı”
- Ses uzatmaları: “ssssu istiyorum”
- Bloklar: sözcüğe başlayamama, sesin “takılıp kalması”
- Araya sıkıştırılan sözcükler: “ııı”, “şey”, “yani”
- Zor sözcük ya da durumlardan kaçınma, sözcük değiştirme
- Konuşurken yüz ve boyun kaslarında gerilme, göz temasından kaçınma
- Konuşma kaygısı, telefonda konuşmaktan veya sınıfta söz almaktan çekinme
Ne zaman uzmana başvurmalı?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa bir dil ve konuşma terapistiyle görüşmek yerinde olur:
- Takılmalar 3–6 aydan uzun sürdüyse veya giderek arttıysa
- Çocuk konuşurken zorlanıyor, sinirleniyor ya da “konuşamıyorum” diyorsa
- Ailede kekemelik öyküsü varsa
- Çabalama davranışları (nefes tutma, mimik, el-kol hareketi) eklenmişse
- Kekemelik 3,5 yaşından sonra başladıysa
Denizli’de kekemelik terapisi süreci
- Ayrıntılı değerlendirme. Konuşma örnekleri alınır, akıcısızlık türleri ve şiddeti ölçülür; gelişim öyküsü ve aile öyküsü birlikte gözden geçirilir.
- Bireysel plan. Okul öncesi çocuklarda aile merkezli dolaylı yaklaşımlar; okul çağı çocukları, ergen ve yetişkinlerde ise konuşmayı yeniden yapılandıran ve kaçınmayı azaltan doğrudan yöntemler tercih edilir.
- Aile ve çevre danışmanlığı. Evde konuşma ortamının düzenlenmesi, iletişim alışkanlıkları ve okul iş birliği planlanır.
- İzleme. Kazanımların günlük hayata taşınması ve kalıcılığı düzenli seanslarla takip edilir.
Amaç yalnızca daha akıcı bir konuşma değil; kişinin iletişimden kaçınmadığı, kendini rahatça ifade edebildiği bir günlük hayattır.
Sık sorulan sorular
Kekemelik kendiliğinden geçer mi?
Çocuğum takıldığında “dur, düşün, tekrar söyle” demeli miyim?
Yetişkinlikte kekemelik terapisi işe yarar mı?
Terapi ne kadar sürer?
İlgili blog yazıları
- Kekemelik Nedir, Nasıl Geçer? Ailelerin En Çok Sorduğu Sorular Kekemeliğin nedenleri, çocukta gelişimsel takılma ile kalıcı kekemelik farkı, evde yapılması ve yapılmaması gerekenler ve terapi süreci.
- Dil ve Konuşma Terapisine Ne Zaman Başvurmalı? Yaşa Göre Kırmızı Bayraklar Bebeklikten yetişkinliğe kadar dil ve konuşma terapisti değerlendirmesi gerektiren durumlar, ilk seansta neler olduğu ve doğru beklentiler.