Dil ve Konuşma Terapisine Ne Zaman Başvurmalı? Yaşa Göre Kırmızı Bayraklar
Bebeklikten yetişkinliğe kadar dil ve konuşma terapisti değerlendirmesi gerektiren durumlar, ilk seansta neler olduğu ve doğru beklentiler.
En sık duyduğumuz cümlelerden biri: “Keşke daha erken gelseydik.” Dil ve konuşma terapisinde zamanlama, sonucu doğrudan etkiler. İşte yaş yaş, değerlendirme için iyi bir zaman olduğunu gösteren işaretler.
0–12 ay
- Yüksek seslere tepki yok, tanıdık sese sakinleşmiyor
- 6–9 ayda heceleme (“ba-ba”, “da-da”) başlamadı
- Göz teması, karşılıklı gülümseme sınırlı
- 12 ayda işaret etme, el sallama gibi jestler yok
12–24 ay
- 18 ayda hiç anlamlı kelime yok
- 24 ayda 50’den az kelime, iki kelimeyi birleştirmiyor
- Basit yönergeleri anlamıyor
- Daha önce söylediği kelimeleri kaybetti
- İhtiyacını yalnızca ağlayarak / elinizi çekerek anlatıyor
2–4 yaş
- 3 yaşında hâlâ tek kelimelerle iletişim
- Aile bile konuşmasının çoğunu anlamıyor
- Konuşurken belirgin takılma, ses/hece tekrarı, gerginlik
- Soru sormuyor, olay anlatamıyor
- Kekelemeye eşlik eden göz kaçırma, yüz kasılması
4–6 yaş
- Konuşması yabancılar tarafından anlaşılmıyor
- Birden fazla sesi hatalı çıkarıyor
- Cümleleri kısa ve dil bilgisi hatalı
- Kafiye fark etmiyor, kelimeyi hecelerine ayıramıyor (okuma için risk)
- Yönergeleri izlemekte, sırayla anlatmakta zorlanıyor
Okul çağı ve ergenlik
- Okuma yaşına göre çok yavaş ve hatalı (disleksi olasılığı)
- Sürekli ses kısıklığı (2 haftadan uzun — önce KBB)
- Süregelen kekemelik, sınıfta söz almaktan kaçınma
- Sosyal iletişimde, sohbeti sürdürmede belirgin zorluk
Yetişkinlik
- İnme / beyin hasarı sonrası konuşma, anlama, okuma-yazma güçlüğü (afazi)
- Konuşmanın anlaşılırlığının düşmesi, geveleme (dizartri)
- Mesleki ses sorunları, kronik ses yorgunluğu
- Yutarken öksürme, takılma, boğulma hissi (disfaji — ihmal edilmemeli)
- Süregelen kekemeliğin iş ve sosyal hayatı kısıtlaması
İlk seansta ne oluyor?
İlk görüşme bir değerlendirmedir, sınav değil. Gelişim ve sağlık öyküsü alınır; çocuklarda değerlendirme çoğunlukla oyun içinde yapılır. Sonunda size şunlar sunulur: mevcut durumun net bir tablosu, terapi gerekip gerekmediği, gerekiyorsa hedefler, sıklık ve yaklaşık süre.
Doğru beklenti
Terapi sihirli bir düğme değil, bir öğrenme sürecidir. Düzenli katılım ve ev çalışması, seans sayısından daha belirleyicidir. Erken başlamak neredeyse her tabloda süreci kısaltır.
Emin değilseniz sormak en doğrusu. Bize yazın — kısa bir ön görüşme çoğu zaman kafanızdaki soru işaretlerini giderir.