Yaşına Göre Çocuklarda Dil ve Konuşma Gelişimi Basamakları (0–6 Yaş)

Dil gelişimi doğumdan önce başlar; bebek anne karnında sesin ritmini ve tonlamasını duyar. Aşağıdaki basamaklar bir ortalama sunar. Her çocuğun kendi ritmi vardır, ama belirgin sapmaları erken görmek önemlidir.

0–6 ay

• Yüksek seslere irkilme, tanıdık sese sakinleşme
• Göz teması, gülümseme, sesli “agulama”
• Farklı ağlama tonları (açlık, rahatsızlık)

Kırmızı bayrak: Sese hiç tepki yok, göz teması kurmuyor.

6–12 ay

• Heceleme (“ba-ba-ba”, “da-da-da”)
• İsmine tepki, “hayır” ve “gel” gibi kelimeleri anlamaya başlama
• İşaret etme, el sallama, “ce-e” oyunu
• 12 ayda ilk anlamlı kelimeler

Kırmızı bayrak: 12 ayda jest yok, heceleme yok, ismiyle çağrılınca bakmıyor.

12–18 ay

• 3–20 arası kelime
• Basit yönergeleri anlama (“topu ver”)
• İstediği nesneyi işaret ederek isteme
• Vücut bölümlerini gösterme

Kırmızı bayrak: 18 ayda hiç kelime yok, yalnızca duyduğunu tekrarlıyor.

18–24 ay

• 24 ayda 50+ kelime
• İki kelimeyi birleştirme (“anne gel”, “su bitti”)
• İki aşamalı yönergeleri anlama
• Kitaptaki tanıdık nesneleri isimlendirme

Kırmızı bayrak: 24 ayda iki kelimeyi birleştirmiyor, dağarcık çok sınırlı, daha önce bildiği kelimeleri kaybetti.

2–3 yaş

• 3–4 kelimelik cümleler
• “Ben, sen, benim” gibi zamirler
• Çoğul ekleri, geçmiş zaman kullanımının başlaması
• Tanıdıklar konuşmasının yaklaşık %75’ini anlar
• “Ne”, “nerede”, “kim” sorularına yanıt

Kırmızı bayrak: Sadece tek kelimelerle iletişim, aile bile konuşmasını zor anlıyor.

3–4 yaş

• 4–5 kelimelik, dil bilgisi büyük ölçüde doğru cümleler
• Yaşadığı bir olayı anlatma
• “Neden” ve “nasıl” sorularını sorma ve yanıtlama
• Yabancılar konuşmasının çoğunu anlar
• Renkleri, bazı sayıları bilme

Kırmızı bayrak: Cümleler hâlâ 2–3 kelime, sesletim çok bozuk, öykü kuramıyor.

4–6 yaş

• Uzun ve bağlantılı cümleler, “çünkü / ama / eğer” kullanımı
• Bir öyküyü baştan sona, sırayla anlatma
• Şaka ve bilmeceleri anlamaya başlama
• 5 yaşta konuşma neredeyse tümüyle anlaşılır (r sesi 6–7 yaşa kadar oturabilir)
• Kafiye fark etme, kelimeyi hecelere ayırma — okuma için ön beceriler

Kırmızı bayrak: Konuşma anlaşılmıyor, olay anlatımı çok zayıf, yönergeleri izlemekte belirgin zorluk.

Bu listeyi nasıl kullanmalı?

Çocuğunuz bir iki basamakta biraz geride olabilir; bu tek başına panik nedeni değildir. Ancak birden fazla alanda gerilik, kırmızı bayrak varlığı veya beceri kaybı söz konusuysa bir dil ve konuşma terapistiyle görüşün. Değerlendirme, çocuğunuzun profilini net gösterir ve gerekiyorsa erken müdahale şansı sağlar.

Sorularınız için bize yazın veya gecikmiş konuşma sayfamızı inceleyin.